Güncel HaberlerOkullarYüksek Öğretim

Kimyasal, Biyolojik, Radyolojik ve Nükleer Tehdit (KBRN) araştırmalarında artış

Yükseköğretim Kurulu (YÖK), evlerdeki en basit zehirlenmelerden gelişen teknolojiler nedeniyle çağın en yıkıcı afet oluşturma potansiyeline sahip Kimyasal Biyolojik Radyolojik Nükleer (KBRN) konusuna kadar üniversitelerde yapılan çalışmaların ivme kazandığını duyurdu.

Yükseköğretim Kurulunca KBRN alanında ilki 2017’de gerçekleştirilen çalıştayın ikincisi geçen yıl Aralık ayında pandemi koşullarında video konferans yöntemiyle yapıldı.

YÖK Başkanı Prof. Dr. M. A. Yekta Saraç’ın başkanlığında gerçekleştirilen çalıştaya ilgili kurum ve kuruluşlardan ve KBRN alanında lisansüstü programı bulunan yükseköğretim kurumlarından ilgili temsilciler katıldı.

Evlerdeki en basit zehirlenmelerden kimyasal, biyolojik, radyolojik ve nükleer alanlarda oluşan tehdit ve tehlikelerine karşın koruyucu kıyafetlerden tanı kitlerine, müdahale ekipmanlarına kadar pek çok bilimsel alan, KBRN araştırmalarının kapsamına girerken bu alanda çalışan akademisyenlerin çalışmalarının önemi, Kovid-19 salgını nedeniyle daha da arttı.

– Maske, dezenfektanlar ve aşı da KBRN çalışmalarının ilgi alanında

KBRN denilince daha çok nükleer patlamalar, kimyasal saldırılar ya da bilim kurgu filmlerindeki öldürücü virüsle dünyayı yok etme gibi biyolojik ajanlarla saldırı tehditleri akla gelse de akademide KBRN’nin anlamı çok daha geniş. Kovid-19 küresel salgını döneminde sıklıkla kullanılan koruyucu kıyafetlerin ve maskelerin yapıldığı malzeme teknolojisi, virüse tanı konulması, biyolojik ajanın oluşturduğu panik havasının sosyal olarak giderilmesi de KBRN tehditleri ile mücadele çalışmalarının katkı sağlayabileceği alanlar olarak dikkati çekiyor. Tekstil mühendislerinden malzeme mühendisliğine, ilaç ve aşı çalışmalarına, biyoteknoloji, biyoinformatik alanına, farmasötik teknolojilere kadar farklı alanlarda yapılan çalışmalar aslında KBRN çalışmalarıyla da güçlenecek alanlar arasında sıralanıyor.

– YÖK bünyesinde bir “KBRN Çalışma Grubu” oluşturuldu

Bu alanda farklı Ar-Ge çalışmaları ve nitelikli insan kaynağının arttırılmasına ihtiyaç duyulması üzerine YÖK KBRN Çalıştayı sonrası, Başkan Saraç tarafından YÖK Başkanlığı bünyesinde 2017’de “YÖK KBRN Çalışma Grubu” kuruldu. YÖK KBRN Çalışma Grubu bünyesinde temel bilimler, mühendislik bilimleri ve tıp alanından akademisyenlerin yanı sıra Sağlık Bakanlığı, AFAD, TÜBİTAK, TAEK gibi ilgili kurum temsilcileri de yer aldı. Milli Savunma Bakanlığı yetkilileri ile de görüşmeler gerçekleştirildi.

“Yeni YÖK” konseptinde Türkiye’nin öncelikli alanlarının belirlenerek nitelikli insan gücünü artırmaya yönelik çalışmalarda KBRN alanı da ilk kez üniversitelerin gündemine bu ölçüde yerleşti.

YÖK KBRN Çalışma Grubu, YÖK Yürütme Kurulu Üyesi Prof. Dr. Zeliha Koçak Tufan koordinatörlüğünde yürüttüğü çalışmalarla 2017’den bu yana üniversitelerde lisansüstü programların açılmasına öncülük etti, ilgili programların müfredatlarının hazırlanmasına katkı sağladı, yerinde inceleme ve ziyaretlerde bulundu.

KBRN Çalışma Grubu, her iki çalıştaya katılan ilgili kurum temsilcilerinin ve akademisyenlerin sunumlarını ve yürüttüğü çalışmaları, bir kitapta topladı. Bu kitapta üniversitelerin yanı sıra Sağlık Bakanlığı, Milli Savunma Bakanlığı, TÜBİTAK, AFAD ve TENMAK/NDK gibi kurumlar ile Aselsan, Havelsan gibi kuruluşların da KBRN alanında yaptığı çalışmalara yer verildi.

– KBRN ve ilgili alanlarda doktora yapan bursiyer sayısı 414’e yükseldi

KBRN alanı, ülkenin ihtiyaç duyduğu alanlarda akademisyen açığını gidermek üzere YÖK 100/2000 Doktora Projesi kapsamına alındı. Bunun yanında, Yurt Dışı Araştırma Bursu-YUDAB kapsamına da alınan KBRN alanında koruyucu tıbbi malzemeler ve biyogüvenlik alanları pandemi dönemi özel çağrısında da yer aldı.

YÖK 100/2000 doktora bursu kapsamında KBRN ve ilgili alanlarda doktora yapan bursiyer sayısı 414’e yükseldi. Bursiyerlerden 35’i aşı, 8’i biyogüvenlik, 71’i biyoteknoloji, 3’ü kişisel koruyucu ekipmanlar, 6’sı epidemiyoloji, 34’ü farmosötik biyoteknoloji ve ilaç tasarımı, 28’i gıda biyoteknolojisi, 37’si ilaç çalışmaları, 9’u klinik eczacılık, 17’si koruyucu tıbbi malzemeler, 102’si moleküler farmakoloji ve ilaç araştırmaları, 27’si nanobiyoteknolojik güdümlü ilaçlar, 9’u nükleer enerji, 3’ü nükleer fizik, 9’u savunma bilişimi, modelleme ve simülasyon, 1’i savunma sistemleri entegrasyonu, 15’i de savunma teknolojileri alt alanında doktora yapıyor.

Öte yandan Üniversitelerarası Kurul ile yapılan görüşmeler sonrasında hazırlanan bir öneri YÖK Genel Kurulunda tartışıldı ve ilk olarak Tıbbı KBRN alanı doçentlik alanı olarak kabul edildi.

– Akademide KBRN farkındalığında artış sağlandı

YÖK tarafından ilk etapta 4 üniversitede açılan lisansüstü programların dışında da üniversitelerden KBRN alanına yönelik gelen teklifler değerlendirildi. Bazı ön lisans ve lisans programlarında KBRN dersi verilmeye başlandı.

YÖK Akademi’de 2016’da KBRN anahtar kelimesi ile ilgili 6 proje, 2 bildiri, 2 makale ve 2 tez yer alırken, 2020’ye gelindiğinde doğrudan KBRN alanında 113 bildiri, 11 makale, 3 kitap ve 15 tez çalışması yazıldı. KBRN çalışmaları ve farkındalığı ilgili alanlara da yansıdı, bu kapsamda acil durum ve afet yönetimi, nükleer teknoloji ve radyasyon güvenliği, biyoteknoloji gibi alanlarda yüzlerce öğrenci eğitim alırken bu alandaki akademik çalışmalar sürüyor.

YÖK, üniversitelerde eğitim ve öğretim süreçleri imkânları ile araştırma merkezleri alt yapılarının, yetişmiş insan kaynağı ve potansiyelinin KBRN şemsiyesi altında bir araya getirilmesini öncelikli ve önemli görüyor. Bu amaçla YÖK, üniversitelerde KBRN konusunda belirlenen kurumsal yapılanmaların geliştirilmesi için çalışmalarına devam edecek.​

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu